Ziemia chełmska (XVI-XVIII w.) [MAPY]

Ziemia chełmska to najdalej na północ wysunięta część województwa ruskiego i całej Rusi Czerwonej, cechująca się dużą samodzielnością administracyjną.
Ziemia chełmska (XVI-XVIII w.) [MAPY]

Ziemia chełmska charakteryzuje się wyraźną strefowością rzeźby terenu, zmieniającą się zgodnie z jej wydłużeniem na linii południowy-zachód/północny-wschód. Najwyżej wyniesiona część obszaru znajduje się na południu z kulminacją na południowy zachód od wsi Bondyrz o wysokości 364 m n.p.m.. Wzniesienia Roztocza przechodzą w niżej położone obszary wyżynne rozcięte dolinami rzek Wieprz i Bug. Dalej w kierunku północnowschodnim powierzchnia terenu nadal obniża się aby osiągnąć swój najniższy punkt w obrębie terenów podmokłych w rejonie wsi Radostów (ok. 140 m n.p.m.). Średnia wysokość ziemi chełmskiej wynosi ok. 190 m n.p.m.

Zobacz: mapa ukształtowania powierzchni (hipsometryczna) >>> 

₪ ₪ ₪ 

Ziemia chełmska pod względem formalnym zaliczana była do województwa ruskiego, jednak cechowała się dużą samodzielnością administracyjną stąd region ten traktowany jest jako oddzielna jednostka w ramach Rzeczpospolitej. Region obejmował ziemie o łącznej powierzchni 10 628 km kw. podzielone nierównomiernie między dwa powiaty. Na południu znajdował się mniejszy pod względem powierzchni powiat krasnostawski, obejmujący 2 299 km kw. (21,6% ogólnej powierzchni regionu), natomiast centralną i północną część województwa wliczano do powiatu chełmskiego o powierzchni 8 330 km kw., co stanowiło ponad 78% powierzchni.

Zobacz: mapa administracyjna >>> 

₪ ₪ ₪ 

Osadnictwo w obrębie ziemi chełmskiej cechuje się koncentracją w południowej części regionu, w granicach powiatu krasnostawskiego. Największe zagęszczenie sieci osadniczej występowało w rejonie Zamościa, Krasnobrodu, Szczebrzeszyna, Krasnegostawu i Gorzłowa, gdzie wartości wskaźnika przekraczały 15 osad na 100 km kw., stanowiąc ok. 2% powierzchni całego obszaru ziemi chełmskiej. Gęstość zasiedlenia regionu spadała w kierunku północno-wschodnim aby osiągać najniższe wartości w obrębie mokradeł i bagien Polesia. W północnowschodniej części regionu, osadnictwo koncentrowało się w głównie okolicach miasta Ratno oraz kilku większych wsi.

Zobacz: mapa gestości sieci osadniczej >>> 

₪ ₪ ₪  


Mapa ukształtowania powierzchni terenu (hipsometryczna) ▼

mapa hipsometryczna, mapa wysokości bezwzględnych, najwyższy punkt, najniższy punkt, ziemia chełmska, XVI w., XVII w., XVIII w. powiat krasnostawski, powiat chełmski, województwo ruskie, Chełm, Gorzków, Izbica, Krasnobród, Krasnystaw, Luboml, Opalin, Pawłów, Ratno, Rejowiec, Sawin, Skierbieszów, Szczebrzeszczyn, Tarnogóra, Turobin, Uchanie, Wojsławice, Zamość, Żółkiewka 

Mapa administracyjna 

mapa administracyjna, podział administracyjny, ziemia chełmska, XVI w., XVII w., XVIII w., powiat krasnostawski, powiat chełmski, województwo ruski, Chełm, Gorzków, Izbica, Krasnobród, Krasnystaw, Luboml, Opalin, Pawłów, Ratno, Rejowiec, Sawin, Skierbieszów, Szczebrzeszyn, Tarnogóra, Turobin, Uchanie, Wojsławice, Zamość, Żółkiewka 

 

Mapa gęstości sieci osadniczej 

 sieć osadnicza, mapa gęstości sieci osadniczej, osadnictwo, ziemia chełmska, XVI w., XVII w., XVIII w., powiat krasnostawski, powiat chełmski, województwo ruski, Chełm, Gorzków, Izbica, Krasnobród, Krasnystaw, Luboml, Opalin, Pawłów, Ratno, Rejowiec, Sawin, Skierbieszów, Szczebrzeszczyn, Tarnogóra, Turobin, Uchanie, Wojsławice, Zamość, Żółkiewka


LITERATURA I ŹRÓDŁA >>>
Arłamowscy E.K., Kaput W., 1970, Lustracja województwa ruskiego 1661-1665, część II, ziemia halicka i chełmska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Budzyński Z., 2006, Kresy południowo-wschodnie w drugiej połowie XVIII wieku, tom 2, Atlas geograficzno-historyczny, Przemyśl-Rzeszów Hrabyk P., 1921, Ziemia przemyska i lwowska. Szkic historyczno-geograficzny z mapą, TPN, Przemyśl Jabłonowski A., 1899, Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej. Ziemie ruskie Rzeczypospolitej, Akademia Umiejętności, Kraków